World Socialist Web Site
 

WSWS : Srpskohrvatski

U Pozadini Suđenja Miloševiću: SAD, Evropa I Balkanska Katastrofa

Chris Marsden i Barry Grey
4. jula 2001.

Šta god da mislite o bivšem jugoslovenskom predsjedniku Miloševiću—World Socialist Web Site definitivno nije među podržaocima ovog bivšeg staljinističkog aparatčika koji se preokrenuo u srpskog nacionalističkog posrednika kapitalističke restauracije—događaji koji su popratili njegovo zarobljavanje i prenos u Hague ismijavaju tvrdnje zapadnih vlada da brane demokratska prava i zakon na Balkanu.

Ne mali broj buržoaskih komentatora su priznali da je ovaj bivši lider države bio u suštini kidnapovan, iza leđa jugoslovenskog predsjednika Koštunice i nasuprot odluke Ustavnog suda Jugoslavije koji je suspendovao naredbu za Miloševićevo izručenje. Bio je izručen Međunarodnom Sudu za ratne zločine za bivšu Jugoslaviju (ICTY) u Hagu kao dio podle komercijalne pogodbe između SAD-a i srpskog premijera Zorana Đinđića: Washington više neće prijetiti sa bojkotom neposredne "konferencije donatora" u Brusselsu i podržaće paket novčane pomoći Beogradu od preko 1 milijarde dolara u zamjenu za Miloševićev transfer u ICTY.

Očevidno pokvaren karakter ove razmjene je izazvao zabrinutost u dijelu evropske buržoazije, koja se boji, sa dobrim razlogom, da će ovaj potez kojeg potpomažu SAD nepopravljivo diskreditovati Haški sud i razotkriti ga kao instrument američke politike na Balkanu. Švajcarske novine Le Temps su izrazile nezadovoljstvo izjavom da, "Nije pretjerano reći da je izručenje ovog bivšeg diktatora jedna biznis nagodba… O kome god da se radi—pogotovo ako ga ne volimo—zakon je zakon, i ovaj potez nije ništa više od upotrebe sile nasuprot principima za koje se Zapad obično zalaže."

Bez obzira na izlive retorike o ljudskim pravima i pravdi, otmica Miloševića predstavlja daljnji dokaz o preziru koje velike sile osjećaju prema suverenitetu malih zemalja i njihovom nepoštovanju i drskosti prema pravima izglasanih vlada, čak i u slučaju vlada koje su oni sami izgurali na vlast. ICTY ima zadatak da pruži zakonsku vjerodostojnost za povratak intervencija imperijalističkih sila u kolonijalnom stilu protiv malih nacija.

Haški sud je razotkrio svoju pristrasnost kada je izdao svoju prvu optužnicu Miloševiću za navodne ratne zločine u jeku SAD-NATO agresije na Jugoslaviju u proljeće 1999. Objavljivanje ove potjernice, koja je došla usljed rastuće javne zabrinutosti oko NATO-vih napada na civilne mete u Srbiji, je bilo, kao što je WSWS objasnio u to vrijeme, politički čin maskiran u zakonu. (Vidite "The Milosevic indictment: legal document or political diatribe?", 1. juna 1999.).

Mišljenje da se ovo suđenje, koje je nastalo iz takvih okolnosti, može uskladiti sa opšte prihvaćenim standardima poštenja i zakonitog procesa je očigledno besmisleno. Koliko god da je Milošević pustošio i pljačkao kosovske etničke Albance, ovo neposredno suđenje pred Haškim tribunalom će imati karakter sudske parade.

Oni koji orkestriraju ovaj proces—američka i evropske vlade koje su vodile Balkanski rat 1999. i koje su nadzirale raspad Jugoslavije koji je tome prethodio—imaju politički interes u lansiranju nove propagandne kampanje da bi demonisale Miloševića i da bi ga prikazali kao zlog genija koji snosi isključivu odgovornost za katastrofu koja je obuzela ovaj region tokom posljednje decenije.

Ovaj politički cilj je još hitniji zbog nesretnih i razornih posljedica zapadne politike na Balkanu—transformacija Bosne u etnički podjeljen vojni protektorat, prisilno istjerivanje Srba iz Kosova od strane NATO-vih albanskih separatističkih saveznika u Oslobodilačkoj Vojsci Kosova (OVK), i izbijanje građanskog rata u Makedoniji—i otkrivanje velikog pretjerivanja i laži koje je Zapad zloupotrijebio za manipulisanje javnog mnjenja prije i tokom SAD-NATO agresije na Srbiju u proljeće 1999.

Sudski progon Miloševića je prepun protivriječnosti. Kao prvo, potjernica Haškog suda ignoriše ulogu koju je imalo NATO-vo bombardovanje u potsticanju masovnog protjerivanja albanskih Kosovara od strane srpskih snaga u proljeće 1999. On zanemaruje ulogu američke CIA-e i evropskih obavještajnih službi u podršci KLA-u mjesecima pred rat, kada su albanske gerile pokrenule kampanju nasilja protiv srpske policije u kombinaciji sa prijetnjama i sporadičnog nasilja prema srpskim civilima na Kosovu.

Nema sumnje da je Milošević vodio šovinističku politiku koja je sadržavala nasilne napade na etničke Albance, ali su Washington i Evropa vodile politiku potpaljivanja i destabilizacije koja je učinila etnički rat gotovo neminovnim.

Prema izvještajima štampe, Haški sud namjerava da proširi svoju optužnicu protiv Miloševića da uključi navodne akcije genocida tokom građanskog rata u Bosni. Međutim, SAD i Evropa su napravile Miloševića glavnim garantorom Daytonskog sporazuma 1995. koji je zaustavio rat i ustanovio kontrolu Ujedinjenih Nacija. Da Haški tribunal ima obzira prema istorijskoj istini, logici i dosljednosti, bio bi obavezan da imenuje zapadne lidere poput tadašnjeg predsjednika Clintona kao saučesnike u genocidu poslje događaja.

Kako onda da se objasni ova dvoličnost koja prožima javno reklamiranu ljubav Zapada prema ljudskim pravima i sudskom gonjenju ratnih zločina? Washington se otvoreno protivio sudskom gonjenju chileanskog diktatora Augustoa Pinocheta kada je ovaj fašistički general i masovni ubica bio uhapšen u Britaniji i kada mu je prijetilo izručenje Španiji.

Nije potrebna neka posebna oštroumnost da bi se povezao ovaj nedostatak volje sa Washingtonovom sopstvenom ulogom u zbacivanju demokratski izabranog režima Allendea, i podršci Pinochetovom puču 1973. i njegovom popratnom teroru. Zaista, tužioci u Belgiji i Latinskoj Americi trenutno sudski progone vodeće američke ličnosti koje su odigrale ključne uloge u chileanskim zbivanjima, uključujući bivšeg Državnog sekretara Henry Kissingera. Nije ni čudo da Bushova administracija ne sarađuje sa ovim istragama.

Niko drugi do uglednog bivšeg glavnog tužioca Ujedinjenih Nacija Richard Goldstone je rekao da se izraelskom premijeru Arielu Sharonu treba suditi kao ratnom zločincu za njegovu ulogu u pokoljima hiljada Palestinaca. Ali ko može posumnjati da SAD neće nastaviti da štite Sharona i njegov režim sa tehnički moćnim naoružanjem i milijardama dolara?

Da postoji objektivna primjena međunarodne pravde za zločine protiv čovječanstva, Milošević bi rangirao sasvim nisko na listi u usporedbi sa političkim predstavnicima SAD-a i Evrope, čije su akcije u Koreji, Africi, Vijetnamu i drugdje dovele do smrti miliona ljudi. Da navedemo nedavni primjer, rat protiv Iraka je usmrtio na hiljade ljudi, i još na stotine hiljada je poginulo kao posljedica sankcija i avionskih napada, bez istorijskog presedana protiv jedne poražene zemlje.

SAD su uradile sve što su mogle da zaštite svoje političare i vojnike od sudskog gonjenja za ratne zločine. SAD su se suprotstavile uspostavljanju šireg međunarodnog kriminalnog suda. S time se složilo 35 zemalja prije tri godine, ali za osnivanje ovog suda je potrebna garancija od 60 vlada. Reaganova administracija je 1984. odbila sudsku nadležnost ranijeg Međunarodnog Suda Pravde kada je ustanovila da Washingtonovo miniranje luka u Nicaraguai krši međunarodni zakon.

Daleko od traganja za istorijskom istinom, suđenje Miloševiću će biti iskorišteno da se međunarodno javno mnjenje odvrati od kritične uloge koju su imperijalističke sile odigrale u tragediji koja je zadesila Balkan. U cjelokopnim medijskim komentarima, nema rasprave ni o jednom pitanju u vezi istorije Balkana. To nije slučajno. Washington posebno računa na opšte neznanje stanovništva po pitanju izvora balkanske katastrofe da bi relativno slobodno tjerao svoju pljačkašku politiku u regionu.

Jugoslavija je nastala iz drugog svjetskog rata kao proizvod narodnog pokreta protiv nacističke okupacije i srpskih kraljevskih snaga. Partizanski ustanak su predvodili Josip Broz (Tito) i Komunistička Partija Jugoslavije. Tito je uspostavio delikatno skladnu federaciju raznih etničkih grupa i regiona. Pod specifičnim istorijskim okolnostima usljed Hladnog rata, Titov režim je godinama uspijevao da manevriše između SAD-a i Sovjetskog Saveza, dok je održavao ujedinjenu federaciju zasnovanu na ustavnim garancijama raznim etničkim dijelovima—Srbima, Hrvatima, bosanskim Muslimanima, albanskim Kosovarima, itd.

Izvori bosanskih i kosovskih sukoba u prošloj deceniji leže u raspadu bivše Jugoslavije kasnih 1980-ih i ranih 1990-ih, pod pritiskom polisa koje su diktirale zapadne sile i nametnule putem programa strukturnog regulisanja privrede od strane Internacionalnog Monetarnog Fonda i Svjetske Banke. Cilj Zapada je bio da demontira državnu privredu i uspostavi nesputanu ekonomsku dominaciju internacionalnog kapitala nad Jugoslavijom.

Pritisak sa Zapada je doprinio naglom rastu inflacije i velikom broju izgubljenih radnih mjesta u kasnim 1980-im i ranim 1990-im. Ovi uslovi su potstakli štrajkove i druge masovne proteste jugoslovenske radničke klase. U nastojanju da odvrate ovu klasnu borbu, bivši staljinistički birokrati poput Miloševića i Franje Tuđmana u Hrvatskoj su raspaljivali nacionalističke osjećaje dok su se takmičili za podršku od zapadnih vlada. Milošević je u početku bio proteže Zapada i pristalica njegove kapitalističke tržišne politike.

Njemačka, poslije svog ujedinjenja 1991, je odlučila da se njeni interesi na Balkanu najbolje mogu unaprijediti putem podrške otcjepljenja relativno napredne Slovenije od Jugoslavije, popraćeno otcjepljenjem Hrvatske. SAD, koje su se u početku suprotstavile raspadu Jugoslavije, su brzo preokrenule svoj stav i postale glavni protagonist bosanske nezavisnosti.

Istoričari koji poznaju balkansku i jugoslovensku istoriju su upozorili da bi naglo rasparčavanje Jugoslavije moglo dovesti samo do provale etničkog ratovanja. Na primjer, otcjepljenje Hrvatske i Bosne je iznenada lišilo etničke manjine unutar ovih regiona ustavnih prava i zaštite koju su uživali pod federacijom. Nacionalistički političari poput Miloševića u Srbiji, Tuđmana u Hrvatskoj i Alije Izetbegovića u Bosni su iskoristili strah naroda da bi pokrenuli svoje programe. Po pitanju "etničkog čišćenja" i drugih oblika terora protiv manjinskog stanovništva, nije bilo mnogo razlike između ova tri nacionalistička lidera.

Podrška za razbijanje Jugoslavije je dovela Zapad, a iznad svih, SAD, u sukob sa Miloševićem. Washington je zaključio da srpska vladajuća elita ima najveći interes u sačuvanju ujedinjene države u kojoj igra dominantnu ulogu. Kao što je često bio slučaj u prošlosti, na primjer, Noriega u Panami, Sadam Husein u Iraku, nekadašnji politički adut SAD imperijalizma, u ovom slučaju, Milošević, se našao na američkom nišanu.

Prikrivena podrška SAD-a za OVK i otvoreno prihvatanje ovih albanskih nacionalističkih snaga pred SAD-NATO agresiju su bili sastavni dio njihove anti-srpske politike. Haška optužnica za Miloševića je predstavljala proširenje ove iste agresivne politike.

NATO je pokušao opravdati svoje 76-dnevno bombardovanje kao humanitarni rat da bi zaustavili genocid nad albanskim Kosovarima. Milošević je bio proglašen "srpskim Hitlerom".

Tvrdnja da je Milošević Hitler modernih vremena je kombinacija ogromnog pretjerivanja i cinizma. Prije svega, Milošević je buržoaski lider jedne male i ekonomski nejake nacije, a ne jedne imperijalističke sile poput nacističke Njemačke. Kao drugo, ne postoje dokazi da je on vodio politiku masovne likvidacije, niti je broj civilnih žrtava na Kosovu ni izbliza na nivou zločina nacističkog pogroma Jevreja.

Od kraja SAD-NATO agresije, Haški sud je priznao da će konačan broj leševa otkriven u kosovskom sukobu vjerovatno biti "manji od 10.000". Do danas se ni izbliza nije pronašao toliki broj tijela.

Milošević će biti prvi bivši vođa države kome će se suditi pred međunarodnim kriminalnim sudom. Ovo se pozdravlja kao početak novog doba u kojem se ratni zločinci više neće moći sakriti iza svojih položaja. Prihvatiti ovakve tvrdnje bi bilo krajnje politički naivno.

Poslije svih zločina koje su počinili, pomisao da se međunarodna pravda može povjeriti vladajućim klasama SAD-a ili Evrope, ili međunarodnim organima koje oni kontrolišu, je smiješna. Miloševićevo sudsko gonjenje se zbog političkih razloga može smatrati bitnim, ali takve mjere se neće primijeniti na imperijalističke lidere ili njihove štićenike.