World Socialist Web Site
 

WSWS : Srpskohrvatski

Američki izbori

Al Gore-ova kampanja: Smrtni Zveket Američkog Liberalizma

David North
6. novembra 2000.

Tokom ovogodišnje izborne kampanje, pitanje koje je najviše zbunjivalo medijske pundite je bilo očigledna nesposobnost Al Gore-a da iskoristi ono što je trebalo dati nadmoćnu prednost. Ako bi pretpostavili da Amerika trenutno uživa besprimjerno blagostanje, sama pomisao da bi kanditat Demokrata mogao izgubiti bi išlo nasuprot zdrave logike, to jeste, da predsjednički kanditat vladajuće partije treba da pobijedi "kada je stanje dobro." Više puta nego ne, poraz vladajuće partije se direktno pripisavao nepovoljnim ekonomskim okolnostima. 1920. 1932. 1960. 1976. 1980. i 1992, poraz vladajuće partije je bio nagovještavan neprestanom ili tek nedavno okončanom recesijom.

Dogodilo se nekoliko primjetnih izuzetaka ovih normi. Rezultati izbora se ne podudaraju uvijek sa ekonomskim ciklusom. Raskol u Republikanskoj Partiji 1912. je omogućio Wilson-u da zauzme Bijelu Kuću uprkos ekonomskom rastu. Nezadovoljstvo Korejskim Ratom 1952. je olakšalo pobjedu Eisenhower-a, koji je imao dodatnu prednost kao pobjednički general. Slično, Vijetnamski Rat je diskreditovao ugled Johnson-Humphrey-ove administracije što je otvorilo put pobijedi Nixon-a 1968.

Međutim, uprkos činjenici da nema ni rata niti nekog posebno uglednog protivnika, Al Gore-ova kampanja je očigledno teško pogođena dok posrće ka završnoj liniji. Zašto?

Analize koje nam nudi korporativna medija su obično plitke, ukazujući na jednu ili drugu ličnu karakteristiku koja potkopava Gore-ovu popularnost. Dok tu možda i ima trunke istine u ovim osmatranjima, ona jako malo doprinose podrobnijem razumijevanju dubokih političkih i socijalnih procesa.

Koji su bitniji razlozi sadašnjeg stanja Gore-ove kampanje? Prvo, dozvolite da razmotrimo medijske fundamentalne (bez ikakvih ispitivanja) pretpostavke: da je ovo doba neuporedivog ekonomskog blagostanja. Ovo uvjerljivo izražavanje nije odraz stvarnosti—koja je kompleksnija i zabrijinjujuća—nego visoko privilegovanog finansijskog položaja stvaraoca javnog mnjenja u mediji.

Dok su stope nezaposlenosti opale tokom prošle decenije, ta statistika samo izražava jedno gledište preovladavajućih socioekonomskih uslova. Za ogromnu većinu Amerikanaca, 1990-te su bile decenija ekonomske nesigurnosti i stresa. Sigurnost zaposlenja kao praktičnog socijalnog koncepta je gotovo stvar prošlosti. Visine zarada jedva da su išle ukorak sa inflacijom. Desetine miliona porodica radničke klase su u dubokom dugu i zabrinuti su za sposobnost da sastave kraj s krajem u slučaju nepredviđenih okolnosti. Iznenadan gubitak zaposlenja nosi sa sobom mogućnost katrastofe.

Osnovne socijalne potrebe—zdravstveno osiguranje, pristojno školovanje, ekonomska sigurnost za pozne godine—su van domaka od više od 40 miliona Amerikanaca koji su svrstani u siromašne. Odista, ovo je problem većine radnog naroda. Pad ekonomije—čak i takozvani "mekani pad"—bi ubrzo izrodio jako nesigurno stanje radničke klase.

Kada se ovo razmotri u sklopu dodatnih i ozbiljnijih procjena socioekonomskih uslova u Americi, onda počinju da se pokazuju stvarni razlozi krize Gore-ove kampanje. Uprkos povremenom rasplamsavanju lažne popularne demagogije, Gore je predstavnik političke partije koja nema nikakvog programatičnog sadržaja da ponudi radničkoj klasi.

Mnogo se pisalo o Gore-ovom drvenom držanju—ili, po riječima obazrivijih komentatora, "potpredsjednikova nesposobnost da da tačan, nedvomislen odgovor na skoro ijedno pitanje koje mu se postavi…" Ali ova karakterna crta potiče manje od lične mane nego od temeljnih protivriječnosti Demokratske Partije. Njena namjera da se predstavi kao branilac američkih radnika se neprestano sukobljava sa najvažnijom potrebom da ubijedi svoje korporativne pokrovitelje. Okolnosti koje su van Gore-ove kontrole ga primoravaju da neprekidno govori sa obe strane svojih usta. Zvonka obećanja da će "sačuvati socijalnu zaštitu" ili poboljšati školstvo, on neutralizuje trezvenim izjavama u podršci "fiskalne ili novčane odgovornosti."

Ovaj problem nije počeo sa Gore-om. Ustvari, to što njegova kampanja ispoljava je završna faza dugotrajnog truljenja američkog liberalizma.

Kao što svako ko prati američku politiku zna, liberalizam je promijenio pravac tokom posljednih 20 godina u politički ekvivalent jedne namjerno izostavljene—zastrašujuće "riječi L." Činjenica da ni jedan kanditat za nacionalni biro ne želi da se identifikuje kao liberalac znači da u okviru buržoaske politike ne postoji baza za program socijalnih reformi.

Ovo ni u kom slučaju nije novi razvoj. Zaista, kriza liberalizma je prethodila pobjedi Ronald-a Reagan-a 1980.—događaj koji se često, i netačno, opisuje kao važna prekretnica u američkoj politici. Opreznije razmatranje istorije razotkriva da se početak truljenja američkog liberalizma kao vjerodostojnog instrumenta socijalnih reformi može vidjeti i u prvoj deceniji 20. stoljeća. Akilova peta liberalizma, kao bouržoaske političke tendencije, je bila njegova organska nesposobnost da zastupa rješenja socijalnih problema koja prekoračuju prihvatljive granice kapitalističkog profit sistema.

Sredinom 1930-ih, veliki američki filozof John Dewey je priznao da se liberalizam, dok proglašava svoju vjernost demokratskim idealima, nesumljivo, u praksi, degenerisao u sve više besramnu odbranu sebičnih interesa kapitalističke klase. Iskrena nada Dewey-a je bila da se liberalizam može nekako osloboditi od istorijske podvrgnutosti kapitalizmu i da se on time može uspostaviti kao vjerodostojan trend fundamentalnih socialnih reformi.

U izjavi tipičnoj njegovom pisanju 1930-ih, Dewey je izjavio: "Tragični poremećaj demokratije se dešava zbog toga što je identifikacija slobode sa maksimumom neobuzdanih individualnih akcija u sferi ekonomije, pod institucijama kapitalističkih finansija, isto tako kobno za ostvarenje slobode za sve ljude kao što je kobno i za ostvaranje jednakosti. To je štetno za slobodu mnogih jer je štetno za istinsku jednakost povoljnih mogućnosti."

Dewey-evi napori da objasni filozofski temelj ostvarljivog programa liberalnih socijalnih reformi—u protivljenju programu socijalističke revolucije zasnovanog na klasnim pitanjima—nisu bili uspješni. Ulaskom SAD-a u Drugi Svjetski Rat i njenom pretvaranju u najveću imperijalističku silu, evolucija američkog liberalizma je preuzela potpuno reakcionarni karakter.

Najuvjerljivija manifestacija okretanja liberalizma ka desnici je bila njihovo oduševljeno odobrenje Hladnog Rata protiv Sovjetskog Saveza, skupa sa antikomunističkim "lovom na vještice" kod kuće. Ishod ovih orgija proganjanja crvenih, koje je bilo politički i intelektualno ozakonjeno od vođa američkog liberalizma, je postalo proganjanje i ugnjetavanje svih oblika socijalističkog i anti-kapitalističkog neslaganja u SAD-u, pogotovo u novoformiranim industrijskim sindikatima.

Što se tiče odnosa između liberalizma i pokreta za civilna prava 1950-ih i 1960-ih, valja se prisjetiti da su borbe protiv [rasnog—prim. prev.] separatizma bile poduzete uglavnom u protivljenju Demokratskoj Partiji. Bilo je to odvratno lice američke politike da kampanja nacionalne Demokratske Partije kasnijih 1960-ih zavisi o griješnom savezu sjevernih liberalaca sa južnim separatistima. Ovaj savez je bio razbijen zbog izbijanja masovnih sukoba koje Kennedy-jeva administracija nije bila u stanju da kontroliše.

Odmah poslije ubistva Kennedy-ja, Lyndon Johnson je otkrio svoje "Veliko Društvo." Zakon koji je uspostavio Johnson je, ipak, predstavljao ne renesansu liberalizma, nego njegov posljednji predsmrtni uzdah. Johnson-ov "Rat Protiv Bijede" je postao žrtva rata u Vijetnamu. Niti jedan od socijalnih ciljeva koje je Johnson proglasio se nije ostvario. Posljednjih 30 godina američke istorije svjedoči o sistematskom odbacivanju, od strane Republikanske i Demokratske administracije, ne samo generalnih socijalnih težnji proglašenih od Johnson-ove administracije, već isto tako i specijalnih programa koje je ona uvela.

Objektivne socijalekonomske tendencije su odlučile političku putanju Demokratske Partije—iznad svega, koncentrisanje ekonomske moći i bogatstva u ruke sve izolovanije elite za koju je svaka promijena socijalne strukture, o kojoj njene privilegije zavise, nezamisliva. Demokratska Partija funkcioniše kao istrument korporativne i finansijske aristokratije. Šupljina i jalovost njihove platforme je mjera nepodnošljivosti vladajuće elite prema ikakvim mjerama koje bi mogle imati nepogodne posljedice po njihovo ekonomsko stanje i interese.

Na kraju krajeva, Gore-ovo "drveno držanje" je izraz klasne discipline i ograničenja pod kojima je on primoran da operiše.