World Socialist Web Site
 

WSWS : Srpskohrvatski

McCain u Vijetnamu: Ružno Lice Američkog Imperijalizma

Patrick Martin
3. maja 2000.

20-peto godišnjica pobjede Nacionalnog Oslobodilačkog Fronta u Vijetnamu se obelježila paradama i zvaničnim proslavama u Ho Či Min gradu i u ostalim krajevima zemlje, i opširnim komentarima u SAD mediji, gdje istorijski poraz američkog imperijalizma od vijetnamskog naroda još uvijek odjekuje u američkim vladajućim krugovima.

30. aprila 1975. vijetnamske vojne snage su ušle u Sajgon, glavni grad marionetskog režima Južnog Vijetnama, završavajući ujedinjenje zemlje poslije više od 30 godina borbe protiv japanske, francuske i američke intervencije. To je bio završetak jedne velike narodne revolucionarne borbe 20. stoljeća, u kojoj je poginulo više od tri miliona Vijetnamaca, i nekoliko miliona ranjeno, povrijeđeno, spaljeno, otrovano hemijskim defolijanatima, ili su postali prognanici bez domova.

Posljednji američki diplomati i vojno osoblje su napustili grad helikopterima, sa hiljadama domaćih izdajica korumpiranog vojnog diktatora Ngujen Van Tjua. Tokom povlačenja je zavladala takva panika, da su mornari na nosačima aviona u Južnom Kineskom Moru morali gurati helikoptere u more poslije iskrcavanja bjegunaca, da bi napravili mjesta za ostale letjelice-transportere koje su navalile iz Sajgona.

Uprkos upotrebi više od pola miliona vojnika, ogromnoj nadmoćnosti u naoružanju, potpunoj kontroli na moru i zraku, i ogromnoj ekonomskoj superiornosti, američke vojne snage nisu mogle nadvladati protivnike čija je borbenost izgleda bila neiscrpna. Iskustvo Vijetnama je uzdrmalo američku vladajuću elitu i američki društvo, od čega se još nije oporavilo, i to je bilo iskustvo koje je dubogo pokolebalo vojnu ustanovu Pentagon-a.

Ova istrajna gorčina se prošle sedmice pokazala u licu Senatora John-a McCain-a, Republikanca iz Arizona-e koji je kao predsjednički kanditat svoje partije bio poražen od strane George-a W. Bush-a. Bivši pilot u mornarici koji je sijao bombe po vijetnamskom narodu, a potom odslužio pet i po godina u zatvoru kao ratni zarobljenik u Hanoju, je posjetio zemlju povodom njene 20-peto godišnjice, a za ovu posjetu je platio NBC program Today Danas.

McCain je odigrao ključnu ulogu u mobilisanju podrške Kongresa za Clinton-ovu administraciju da uspostavi trgovačke odnose sa Vijetnamom 1994-95, i od tada je posjetio Vijetnam desetak puta. Njegova posljednja posjeta je odavala jedan veoma drugačiji dojam. Ona je uslijedila poslije njegove rasističke izjave za vrijeme prvog kruga glasanja u South Carolina-i, u kojem je on neprestano upotrijebljavao pogrdnu riječ "gooks" [tu riječ su upotrijebljavali američki vojnica tokom rata, i bukvalno znači stranac, Azijata—prim. prev.] dok je oslovljavao vijetnamske vojnike koji su ga držali u zatvoru.

U Hanoju, glavnom gradu, i Ho Či Min gradu, bivšem Sajgonu, MaCain je izazivački provocirao Vijetnamce, završivši sa tvrdnjom da je "pogrešna strana" pobijedila u ratu. "Mislim da su oni izgubili milione svojih najboljih ljudi koji su napustili [zemlju—prim. prev.] brodovima i čamcima, na hiljade ih je bilo pobijeno dok ih je stotine hiljada bilo otjerano u kampove za preobrazovanje," MaCaine je izjavio novinarima dok je obilazio Ho Či Min grad.

On je također oštro kritikovao politiku sadašnjeg režima, držeći da "neki u vijetnamskoj vladi ne žele" pozitivne odnose sa SAD-om. "Postoje ovdje razlike u stavovima vlade prema inostranim investicijama, prema trgovinskim sporazumima. Ovdje na zastavama vidim srp i čekić," rekao je. "Malo sam zabrinut i u vezi polisa i stavova, i zbog povećanja korupcije u ovoj zemlji."

McCain-ova posjeta i komentari su iz početka imali određene političke namjere. Američki predstavnici nisu skrivali svoju nestrpljivost sa brzinom otvaranja Vijetnama kapitalističkom tržištu, otvaranje koje su podstakli staljinisti u Hanoju 1986. pod parolom "doi moi," a koje se ozbiljno usporilo poslije azijske finansijske krize 1997, koja se najprije pojavila u obližnjem Tajlandu. Principi trgovinskog sporazuma između Vijetnama i SAD su bili dogovoreni prošle godine, ali je vijetnamska vlada odustala od potpisivanja ili uspostavljanja ugovora, promjena koju je MaCain osudio u nekoliko navrata tokom svoje posjete.

Ali njegove primjedbe imaju jednu duboku važnost. One su svojstvene drskosti američkog imperijalizma, koji se nikada nije pomirio sa porazom u rukama jedne, možemo reći, seljačke zemlje. Dok MaCain besjedi Vijetnamcima, da se prvo podsjetimo na američke vojne snage koje su vršile masovna ubistva, bombardovali civile, zagadili pola zemlje, vršili silovanja i mučenja, palili sela, ubijali djecu, bacali zarobljenike iz helikoptera i rezali uši i živima i mrtvima, držeći ih kao trofeje i razmjenjivali za limenke piva. Naravno da takve zločine nisu počinili svi vojnici, ali je vojna intervencija u cjelini bila okrutnog, anti-demokratskog, imperijalističkog karaktera, koji se neizbježno izrazio u takvom sadističkom ponašanju.

Ono što se može okarakterisati samo kao zločini protiv čovječanstva i ratni zločini, je bilo planirano na najvišem nivou Pentagon-a i administracije Johnson-a i Nixon-a, gdje su ljudi u skupim odijelima i uniformama donosili odluke za odobrenje Operacija Phoenix (pogubljenje 20 hiljada seljačkih lidera kao sumnjivih kadrova NLF-a), bombardovanje Hanoja na božić, invazija Kambodije 1970, opširna upotreba Orange Agent-a i napalm bombi, i kao što je bilo dokumentirano 1998, upotreba nervnog gasa.

Predstavnik Ministarstva vanjskih poslova Fan Tuj Taj je napravio prikladan odgovor McClain-u, objavivši u pripremljenoj izjavi: "To ide protiv normalnih mjerila morala da ovi ljudi koji su bacali bombe i granate i sijali smrt među našim narodom i opustošili našu zemlju sada sebi daju pravo da kritikuju svoje žrtve i spasitelje."

McCain nikada nije postavio pitanje zašto su ovi koje on naziva "našim momcima," južno vijetnamske marionetske snage, tako jadno propale 1975. Ngujen Van Tiju je kontrolisao četvrtu najveću armiju na svijetu—poslije SAD, Kine i Sovjetskog Saveza—i odgovarajuće zračne snage. Ali njegov režim je bio možda najkorumpiraniji u istoriji, gdje su oficiri južno vijetnamske ARVN prebacivali novac u svoje prekomorske bankarske račune istom brzinom kojom su SAD mogle trpati i lopatati dolare u zemlju.

Komunistička Partija Vijetnama danas čvrsto kontroliše Vijetnam, ali u nekim sferama ljudskih prava i socijalnih uslova, ova zemlja sa jednopartijskim sistemom bi se mogla ne tako nepovoljno usporediti i sa takozvanom "zemljom slobode [epitet za SAD—prim. prev.]." Amnestija povodom 25-godišnjice je smanjila broj zatvorenika u Vijetnamu sa 70.000 na 60.000, manje od jedan na hiljadu stanovnika. Nasuprot tome, SAD imaju više od dva miliona zatvorenika, skoro jedan u svakoj stotini. Mnogo hiljada njih su veterani vijetnamskog rata, dizorijentisani i psihološki invalidi zbog iskustva iz jugoistočne Azije.

Vijetnam je očajno siromašan, ali bez obzira na to održava obrazovne uslove koji nadmašuju mnogo bogatije zemlje. Skoro 90 posto odraslog stanovništva je pismeno, broj koji je daleko viši nego u većini razvijenijih zemalja u Aziji i mnogih američkih država. Putem neumornog oporavljanja i obnavljanja zemljišta oštećenog sistematskim bombardovanjem, proizvodnja riže se povratila na nivo gdje je Vijetnam od statusa neto uvoznika, sa čestim nestašicama hrane, došao na drugo mjesto u svijetu po izvozu riže.

Valja izvesti istorijski bilans Vijetnamske revolucije, sa potpunim obračunom zločina koje su počinili staljinisti, i internacionalno i u samom Vijetnamu, protiv oslobodilačke borbe. Ali Vijetnamu, koji nikad nije primio ni reparaciju niti najmanji izraz izvinjenja zbog pustošenja i izgubljenih života koje im je nanijela američka agresija, nisu potrebne lekcije o moralnosti od strane američkih političara.